Roman waarin vele, uiteenlopende verhaallijnen zijn verwerkt, zoals een kritische beschouwing van het moderne schrijverschap, een essay over migratie en een liefdessprookje op het door de oorlog verwoeste platteland van Kroatie͏̈.
Titre
De vos
Auteur
Dubravka Ugresic
Traducteur
Roel Schuyt
Langue
Néerlandais
Langue originale
Croate
Titre original
Lisica
Éditeur
Amsterdam: Nijgh & Van Ditmar, © 2017
352 p.
ISBN
9789038802657 (paperback)

Commentaires

Iedereen is een personage

Roman. Schrijvers zijn een bedreigde soort, waarschuwt Dubravka Ugresic. Als ze niet lijden onder oorlog en dictatuur, dan wel onder de commercialisering van de literaire wereld.

De vos staat in verschillende culturen symbool voor sluwheid en verraad, maar voor de Russische schrijver Boris Pilnjak was het de god van de schrijvers. In haar nieuwe boek De vos vindt Dubravka Ugresic dat een logische keuze: 'In de meeste mythen en sprookjes wordt de vos in verband gebracht met een “verdachte” manier van doen, hij komt in moeilijkheden en lijkt een geboren verliezer'. Het dier verkiest afgelegen plekken en is gedoemd tot een eenzaam bestaan. De vos trippelt daarom door de zes delen van dit boek, dat verslag uitbrengt van de penibele omstandigheden waarin schrijvers vaak moeten leven.

Ugresic put daarbij rijkelijk uit eigen ervaringen. De schrijfster groeide op in het voormalige Joegoslavië, maar verzette zich fel tegen de partijen die een burgeroorlog ontketenden. Sinds de jaren 90 woont ze in ballingschap in Amsterdam. In die periode verscheen haar ophefmakende essaybundel De cultuur van leugens, waarin ze v…Lire la suite

Ugresic laat het leven uitmonden in een verhaal in dit bescheiden monument voor eenzame zielen

Dwars door de banaliteit heen dient de poëzie zich aan.

Van mopperen gaat een kalmerende werking uit, je zou het een vorm van mentale fitness kunnen noemen, merkt Dubravka Ugresic (68) op in De vos: 'Wie moppert, wordt na enige tijd zo moe dat hij als een voldaan reptiel in slaap valt.' De Kroatische essayiste en romancière die al meer dan twintig jaar geleden haar land ontvluchtte - om nu vast te stellen dat het schuim der natie het daar voor het zeggen heeft - en in Amsterdam kwam te wonen, trekt regelmatig de wereld over voor congressen. Onderweg kan ze dan zo welbespraakt mopperen dat de lezer stilaan begint te hopen op nieuwe tegenslag.

Die blijven dan ook niet uit. Rugpijn, vervelende medepassagiers, altijd economyclass moeten reizen omdat je niet bekend genoeg bent, het gevoel niet meer mee te tellen, het gevoel een voetnoot te zijn en voetnoten te schrijven, of in Pompeï in een groep verzeild raken die het restaurant binnenschuift waar gehaaste obers een bord slechte spaghett…Lire la suite

De vos

Eerste zin. Inderdaad, hoe ontstaan verhalen?

‘De vos is de godheid van sluwheid en verraad. Als de ziel van een vos zich in een mens vestigt, is het geslacht van deze mens vervloekt. De vos is de godheid van schrijvers.’ Qua waarschuwing kan het tellen: vertrouw geen schrijvers, vertrouw vooral dit boek niet. Ook al presenteert het zich als een roman, aan een rechtlijnig verhaal heeft de Kroatische schrijfster Ugresic een broertje dood. Schijnbaar achteloos vraagt ze zich af hoe verhalen ontstaan en algauw ontstaat er een essayistisch kluwen waarin obscure Russische en Japanse auteurs een hoofdrol spelen. Moeiteloos vermengt ze de levens van avant-gardeschrijvers met haar eigen literaire bestaan, met haar liefdes en reizen, en in elke alinea zit wel een postmodern valkuiltje verscholen. Eerst legt ze haarfijn uit hoe de talige goocheltruc werkt, en dan trap je er alsnog met open ogen in. Maar je laat je met plezier in de luren leggen: door het intellectueel plezier dat Ugresic j…Lire la suite

Dubravka Ugres̆ić (1949), geboren in Kroatië, toen Joegoslavië, dissidente, kosmopoliet, woonachtig nu en dan in Amsterdam, reizigster, meedogenloze portrettist van Europa in de 20e en 21e eeuw. We kennen haar scherpe en ironische pen van onder andere 'Europa in sepia'* (2015) en 'Baba Jaga legde een ei' (2011). De vos is de totem van de schrijfster in deze roman, de trickster die alle taboes doorbreekt en in vele gedaantes de lezer verleidt. In dit magistrale werk goochelt Ugres̆ić met vele genres: literaire geschiedenis van de Russische avant-garde, essay over migratie en de onmogelijkheid ergens toe te behoren, biografische schetsen, poëtische liefdessprookje op het platteland van het huidige Kroatië dat is verwoest door oorlog, erudiet reisverhaal over Italië, culturele stedengids. Het doel is te onderzoeken hoe verhalen ontstaan en een pleidooi voor het behouden van literatuur in de 21e eeuw van Twitter en Facebook. Ze betovert de lezer met scherpe observaties, ironische kijk en …Lire la suite

God van sluwheid en verraad

Dubravka Ugrešić over het ontstaan van romans, en hoe ze ook weer kunnen verdwijnen.

In haar nieuwe boek 'De Vos' verkent Dubravka Ugrešić hoe verhalen ontstaan, soms als 'diefstallen' uit het leven, en hoe romans ook weer kunnen verdwijnen of het leven van hun schrijvers tot een hel kunnen maken. De vos, 'godheid van sluwheid en verraad' en 'godheid van de schrijvers' dient daarbij als mascotte en rode draad.

Een persoonlijk thema voor deze schrijfster. Ugrešić (1949) groeide op in communistisch Joegoslavië, een land dat ze in 1991 noodgedwongen verliet omdat ze als kritische schrijfster steeds meer in het nauw werd gedreven door de nationalisten. Na jaren van omzwervingen vestigde ze zich in 1993 in Amsterdam.

Heel wat stukken in 'De vos' gaan over Russische literatuur, iets waar de schrijfster 'in een vorig leven in gespecialiseerd was'. Ze hanteert een beproefde methode, die ze ook al toepaste in 'Museum van onvoorwaardelijke overgave' (1997): ze brengt ogenschijnlijk onsamenhangende stukken en fragmen…Lire la suite

À propos de Dubravka Ugresic

CC BY-SA 3.0 - Image by Zeljko Koprolcec

Dubravka Ugrešić, née le 27 mars 1949 à Kutina (Croatie), est une écrivaine de langue croate et une universitaire vivant aux Pays-Bas.

Biographie

Son père est croate et sa mère bulgare, née à Bourgas.

Diplômée de littérature russe et de littérature comparée de l'université de Zagreb, elle travaille, de 1974 à 1993, à l'Institut de théorie de la littérature à l'université de Zagreb. Après de premières œuvres destinées aux enfants, sa veine satirique s'affirme dans Poza za prozu (Pose pour la prose) publiée en 1978. En 1981, son recueil de nouvelles Dans la gueule de la vie (Štefica Cvek u raljama života) parodie le genre du roman à l'eau de rose et s'amuse d'une confrontation entre les stéréotypes féminins et la vison crue des hommes .

De 1991 à 1994, réagissant à l'évolution de l'ex-Yougoslavie, elle …En lire plus sur Wikipedia